Czym właściwie jest niedobór testosteronu?
Testosteron jest hormonem płciowym o budowie steroidowej (androgenem). Produkowany jest przede wszystkim przez komórki Leydiga w jądrach u mężczyzn, ale także przez jajniki, korę nadnerczy czy łożysko. Androgeny, w tym testosteron, pełnią w organizmie mężczyzny szereg istotnych funkcji. Odgrywają zasadniczą rolę w męskiej płodności i funkcjach rozrodczych. Wpływają na rozwój i kształtowanie męskich narządów płciowych, dojrzewanie płciowe oraz wykształcenie wtórnych cech płciowych takich jak umięśnienie i sylwetka, skład i budowa ciała, owłosienie czy głos. Testosteron odpowiada za popęd seksualny, wpływa na kondycję psychofizyczną i przemiany metaboliczne w organizmie. Zarówno niedobór testosteronu, jak i jego nadmiar są szkodliwe. Wraz z wiekiem, produkcja androgenów u mężczyzn maleje, co może prowadzić do niedoboru testosteronu oraz wynikających z tego objawów i negatywnych skutków.
Jak zbadać poziom testosteronu?
Jeśli zauważysz u siebie niepokojące objawy, koniecznie udaj się do lekarza. W oparciu o Twoje symptomy i badanie fizykalne (które obejmuje m.in. ocenę BMI, stosunek obwodu pasa do obwodu bioder, rozmiar jąder, ocenę prącia czy analizę owłosienia) lekarz zaproponuje dalszą diagnostykę. Może zlecić pomiar stężenia testosteronu w surowicy krwi i ewentualne inne badania laboratoryjne np. poziom LH, wolnego testosteronu czy SHBG czyli globuliny wiążącej hormony płciowe. Być może, po przeanalizowaniu wyników, skieruje Cię na inne dodatkowe badania lub konsultacje u innych specjalistów. Badanie poziomu testosteronu, jak i innych parametrów, możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Ze względu na zmiany dobowe poziomu testosteronu (maksimum rano, minimum wieczorem), badanie powinno być wykonywane zawsze o podobnej porze dnia, najlepiej w godzinach porannych.
Niedobór testosteronu – przyczyny
Przyczyny niedoboru testosteronu dzielimy na pierwotne (gdy problem leży w jądrach – np. po urazach, zapaleniach, chemioterapii) i wtórne (gdy zaburzenia znajdują się w przysadce lub podwzgórzu). Często jednak jest to fizjologiczny efekt starzenia (tzw. późny hipogonadyzm), nasilony przez otyłość, stres, brak snu, nadużywanie alkoholu i inne czynniki stylu życia.
Niedobór testosteronu – objawy
Niedobór testosteronu wywiera niekorzystny wpływ na działanie wielu układów i narządów. Objawy różnią się w zależności od wieku, nasilenia niedoboru i czasu jego trwania. Typowe dla niedoboru androgenów są zaburzenia wzwodu, obniżenie popędu seksualnego i spadek aktywności seksualnej, rzadsze i słabsze poranne erekcje, zmniejszenie owłosienia ciała, ginekomastia (czyli przerost gruczołu sutkowego u mężczyzny), utrata masy i siły mięśniowej, niska masa kostna, a także zaburzenia snu, pogorszenie sprawności intelektualnej, otyłość, zaburzenia metaboliczne, wahania nastroju i depresja, spadek energii czy uderzenia gorąca.
Jak uzupełnić niedobór testosteronu?
Leczenie zależy od przyczyny i nasilenia objawów. W przypadku późnego hipogonadyzmu ważna jest optymalizacja stylu życia: redukcja masy ciała, poprawa jakości snu, ograniczenie alkoholu i stresu. Jeśli objawy są znaczące i wyniki jasno wskazują na niedobór, lekarz może zaproponować hormonalną terapię testosteronem (TRT) – w formie żelu, iniekcji lub plastrów. Decyzja o TRT zawsze poprzedzona jest pełną diagnostyką i oceną ryzyka.
